KRYSTYNA JANDA – polska aktorka filmowa i teatralna, reżyserka, pisarka, felietonistka, blogerka, piosenkarka, matka córki i dwóch synów; dyrektor własnego i jednego z pierwszych polskich teatrów prywatnych – Teatru Polonia; twarz kina moralnego niepokoju; żona Andrzeja Seweryna, potem Edwarda Kłosińskiego; laureatka nagrody aktorskiej na festiwalu w Cannes za „Przesłuchanie” i wielu innych wyróżnień i odznaczeń; w liście do Tadeusza Mazowieckiego w 1998 roku napisała: W naszym świecie zmian, chaosu, brutalności, niekonsekwencji i braku moralności, w końcu wieku zła, jak o nim mówią, – moment wahania i zastanowienia się, jest na wagę złota. Nie znam Pana, ale dziękuję za spokój, który mnie opanowuje, kiedy Pana widzę i słucham.

TADEUSZ MAZOWIECKI – polski polityk i publicysta, ostatni premier PRL i jednocześnie pierwszy premier III Rzeczypospolitej; podczas wygłoszonego 12 września 1989 roku expose zadeklarował politykę „grubej linii”, czyli braku odpowiedzialności nowego rządu za szkody poczynione w gospodarce w czasach PRLu; mówił także Musi być dla wszystkich, także dla PZPR, zapewniony udział, otwartość i współodpowiedzialność. Dlatego mówię o szerokiej koalicji, ale ja biorę za nią odpowiedzialność; z expose zapamiętano jednak głównie to, że podczas wygłaszania go Mazowiecki zasłabł; w 1990 przegrał wybory prezydenckie, zajmując trzecie miejsce za Lechem Wałęsą i Stanisławem Tymińskim; urząd Prezesa Rady Ministrów sprawował przez 498 dni; zmarł w październiku 2013 roku.

LANGENORT – statek należący do organizacji Kobiety na falach, pływający pod banderą holenderską; przybijał do portów państw, w których zabieg aborcji jest całkowicie lub częściowo zakazany, ewentualnie dostęp do niego jest z różnych przyczyn utrudniony; na statku, po wypłynięciu na wody międzynarodowe, za zgodą holenderskiego Ministerstwa Zdrowia, można było dokonać aktu przerwania ciąży metodą farmakologiczną lub (na miejscu, w porcie) dokonać szeregu badań ginekologicznych oraz otrzymać środki antykoncepcyjne; w 2009 organizacja straciła licencje na sprzedaż pigułek wczesnoporonnych na pokładzie, a statek został wystawiony na sprzedaż

KINO MORALNEGO NIEPOKOJU – nurt w polskiej kinematografii doby PRL (za umowne daty uznaje się lata 1971-1981); cechuje go aktualność czasu i problematyki akcji oraz celowa niedbałość filmowania, zbliżająca się w poetyce do kina dokumentalnego; jest prawdopodobnie jedynym w historii filmu prądem, który głównym bohaterem zainteresowania uczynił inteligenta i jego dylematy moralne; za autora nazwy całego nurtu uważa się reżysera Janusza Kijowskiego; jego głównymi przedstawicielami byli Krzysztof Zanussi (Barwy ochronne), Andrzej Wajda (Człowiek z marmuru), Agnieszka Holland (Aktorzy prowincjonalni), Feliks Falk (Wodzirej) czy Krzysztof Kieślowski (Amator).

MARIA JANION – badaczka literatury, historyczka idei, nauczyciel akademicki; bohaterka trzech filmów dokumentalnych; w 1949 roku wstąpiła do PZPRu, z którego została wykluczona 30 lat później; w swojej działalności badawczej interesuje się m.in. mitologią słowiańską, poezją i dramatem romantycznym, wampiryzmem, psychoanalizą literacką, tematyką gender, figurą Innego czy postmodernizmem; w 2012 roku na łamach wywiadu – rzeki przeprowadzonego przez Kazimierę Szczukę pod tytułem Janion. Transe – traumy – transgresje. 1: Niedobre dzieci dokonała tzw. coming outu.

LAPONIA – region w Europie obejmujący swoim zasięgiem północne rejony Norwegii, Szwecji, Finlandii i rosyjskiego Półwyspu Kolskiego; zamieszkują go głównie Lapończycy, zwani również Saamami, będący potomkami pierwotnych mieszkańców Skandynawii; genetycznie Saamowie znacznie różnią się od innych ludów zamieszkujących Półwysep Skandynawski, w budowie ciała wykazują cechy mongoloidalne; głównym zajęciem ludów Laponii jest myślistwo, rybołówstwo oraz hodowla renifera; w kulturze lapońskiej ciągle żywe są praktyki szamańskie, a ważnym elementem wejścia w stan dorosłości jest rytuał przejścia polegający na odpowiednim pocięciu ucha renifera za pomocą nożyka zwanego finką.

DEKALOG – przekazany przez Boga za pośrednictwem Mojżesza na dwóch kamiennych płytach zestaw zasad moralnych, obowiązujący najpierw w judaizmie, a potem przejęty przez chrześcijaństwo; na jednej z płyt umieszczono przykazania dotyczące zasad relacji człowieka z Bogiem, na drugiej życia społecznego; między przykazaniami chrześcijańskimi a tzw. oświadczeniami judaistycznymi występuje kilka różnic; sposób podziału na przykazania również zależy od przyjętej tradycji; w 1988 chrześcijańska wersja tego kodeksu zainspirowała reżysera Krzysztofa Kieślowskiego do stworzenia dziesięcioodcinkowego serialu, w którym podjął się analizy przystawalności moralności sprzed kilku tysięcy lat do współczesnego świata.

JERZY KUKUCZKA – polski alpinista i himalaista; który jako drugi na świecie zdobył wszystkie z czternastu tzw. ośmiotysięczników; w 1988 roku na Igrzyskach Olimpijskich w Calgary otrzymał srebrny Order Olimpijski; na co dzień mieszkał w Katowicach, a jego okna wychodziły prosto na Kopalnię Wujek; zginął na wysokości 8300 metrów w październiku 1989 roku; zobaczył więc początek zachodzących w Rzeczypospolitej zmian, nie doczekał jednak ich skutków.

Skip to content
This Website is committed to ensuring digital accessibility for people with disabilitiesWe are continually improving the user experience for everyone, and applying the relevant accessibility standards.
Conformance status